loader image
กลับ
Gamification. เปลี่ยนบทจากผู้เล่นมาเป็นผู้สร้าง

( อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การใช้ Gamification ในการเทรนนิ่งองค์กร คลิกที่นี่ )

เราทุกคนล้วนเคยมีประสบการณ์ของการติดเกมกันทั้งนั้น ช่วงเวลาที่ผ่านไปเร็วจนเผลอแปปเดียวหมดวันแล้ว และห้วงความรู้สึกที่สนุกจนไม่อยากเลิก เกมเป็นเหมือนหนึ่งอย่างในชีวิตที่เราทุกคนต้องเคยเจอ และเป็นสิ่งที่เรากลับไปสนุกกับมันได้ไม่ว่าเราจะอายุเท่าไหร่ก็ตาม ด้วยรูปแบบของการออกแบบที่เน้น “ความสนุก” เป็นหลัก ทำให้เกมเป็นสิ่งที่ทำให้พวกเราหลายๆคนติดกันได้อย่างงอมแงม!

เราทุกคนรู้จักและคุ้นเคยกับคำว่า Game มาตั้งแต่เด็ก..

แล้ว “Gamification” ล่ะ มันคืออะไร?

Gamification (เกม-มิ-ฟิ-เค-ชัน) คือการหยิบกระบวนการออกแบบเหล่านั้นที่ทำให้ความรู้สึกของผู้ใช้สนุกเหมือนกับการเล่นเกม มาใส่ในบริบทอื่นๆที่ไม่ใช่เกม เพื่อเป้าหมายอื่นๆที่ไม่ใช่แค่ความสนุก พูดง่ายๆคือไม่ใช่เพียง “เล่นเอามันส์” อย่างเดียว แต่คือการ เล่นเอามันส์.. “เพื่อเป้าหมายบางอย่าง” ที่ผู้ออกแบบต้องการ ไม่ว่าจะเป็น เป้าหมายทางธุรกิจ การทำการตลาด หรือแม้กระทั่ง การรณรงค์ในปัญหาสังคมต่างๆ

ถ้าจะมองให้ลึกลงกว่านั้นในมุมของจิตวิทยา gamification คือกระบวนการออกแบบเพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมบางอย่างของ ผู้ใช้ หรือ ผู้เล่น โดยใส่ องค์ประกอบของความสนุก (elements of fun) ลงไปเพื่อสร้างความเป็นเกม โดยศาสตร์ในเชิงจิตวิทยาที่ใช้หลักๆนั้นคือการสร้างแรงกระตุ้นหรือแรงบันดาลใจในการทำอะไรสักอย่างนั่นเอง (motivational design)

Gamification กับ Game ไม่เหมือนกัน!

มาถึงตรงนี้ หลายคนอาจจะเริ่มคิดว่า Game ต่างๆที่เราเคยเล่นมันก้คือ Gamification นั่นแหละ แต่จริงๆแล้ว Game กับ Gamification ไม่เหมือนกันนะครับ เพื่อให้เห็นภาพมากขึ้น ผมขอยกตัวอย่างโดยหยิบโมเดลของ Sebastian Deterding และทีมงานที่เชี่ยวชาญด้าน UX และ Game design ขึ้นมาเพื่อแยกให้เห็นกันแบบชัดๆ

ในโมเดลนี้ Sebastian บอกว่า การเล่น (Playing) กับ ความเป็นเกม (Gaming) มีความแตกต่างกัน และปริมาณสัดส่วนที่ผสมลงไปในบริบทต่างๆ ไม่ว่าจะแค่ บางส่วน (Parts) หรือ เป็นส่วนผสม ทั้งหมด (Whole) จะเป็นตัวกำหนดว่าสิ่งนั้นๆ คือ Gamificaition หรือไม่

จากบทความ “From game design elements to gamefulness” — Ref.(2)

จะเห็นว่า Gamification ถูกนิยามให้อยู่บนช่องขวาบน ซึ่งเป็นส่วนผสมระหว่างการมี ความเป็นเกม (Gaming) อยู่ บางส่วน (Parts) ในบริบทนั้นๆ เหมือนกับที่ได้เล่าไปในตอนแรก ดังนั้น Gamification คือการออกแบบสิ่งที่ไม่ได้มีเป้าหมายของการเล่นเกมให้มีลักษณะของเกมนั่นเอง .. ส่วนตัว Game เองนั้นอยู่ในช่องซ้ายบน ซึ่งคือ เกมที่เป็นตัวเกมเอง ออกแบบมาเพื่อความสนุก หรือเพื่อตอบเป้าหมายจำลองที่เกิดขึ้นภายในเกมล้วนๆ ซึ่งอาจเรียกว่า “Serious Game” ได้เช่นกัน

ที่เหลือในช่องด้านล่างก็คือ การเล่น (Play) เปล่าๆ ที่ไม่ได้มีเป้าหมายใดๆเหมือนเกม ซึ่งเป็นได้ทั้ง ของเล่น (Toys) และ การออกแบบต่างๆให้เป็นสิ่งที่เล่นได้โดยไม่มีเป้าหมายเฉพาะเจาะจง (Playful Design) เช่น การออกแบบเก้าอี้ที่มีลูกเล่นต่างๆให้เล่นสนุกได้ เป็นต้น

Gamification ใช้ทำอะไรได้บ้าง?

แม้คำว่า Gamification จะเป็นคำใหม่ แต่ในปัจจุบันได้มีการนำศาสตร์ของ Gamification มาใช้ในองค์กรต่างๆมากมาย ยกตัวอย่างเช่น BASE Playhouse โรงเรียนธุรกิจและทักษะในศตวรรษที่ 21 สำหรับเด็กมอปลาย ที่ออกแบบการสอนโดยใช้ศาสตร์ของการ “Gamify” (เกม-มิ-ฟายด์) หรือ การทำให้ทุกอย่างกลายเป็นเกม เพื่อสร้างประสบการณ์เรียนรู้แบบใหม่ ที่ทำให้ความรู้ธุรกิจที่ฟังดูยากและน่าเบื่อ กลายเป็นเนื้อหาที่สนุกและสามารถเข้าถึงเด็กได้ง่าย

การใช้ Gamification ใน Business Simulation Game เพื่อสอนธุรกิจให้กับเด็กมอปลาย ของ BASE

หลายคนอาจมอง gamification เป็นเรื่องไกลตัว แต่จริงๆแล้วแม้กระทั่งบางอย่างที่เราใช้อยู่ทุกวันมันก็คือ gamification โดยที่เราไม่เคยรู้ เช่น บัตรสะสมแต้ม หรือ loyalty program ต่างๆที่พยายามสร้างและกระตุ้นพฤติกรรมการซื้อของของเราให้บ่อยและถี่ขึ้น ผ่านการใช้ “พ้อยท์” (points) หรือ การสะสมแต้มเพื่อสิทธิประโยชน์ต่างๆ การสร้างเลเวลหรือสถานะของผู้ใช้ เช่น Gold member, Frequent flyer หรือ “แบดจ์”(badge) อีกองค์ประกอบหนึ่งที่เห็นได้บ่อยๆคือ “ลีดเดอร์บอร์ด” (leaderboard) ซึ่งก็คือตารางเปรียบเทียบคะแนนผู้เล่นว่าใครนำอยุ่เพื่อกระตุ้นให้เกิดการแข่งขันนั่นเอง

แต่ PBLไม่ใช่ทุกอย่าง!

แม้องค์ประกอบของ gamification อาจดูง่ายๆผ่าน “Points-Badge-Leaderboard” (PBL) แต่สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจก็คือ PBL ไม่ใช่ทั้งหมดของ Gamification สิ่งที่ขาดไม่ได้อีกอย่างหนึ่งคือการออกแบบ กลไกเบื้องหลังของตัวเกม (game mechanics) โดยใช้ หลักการคิดแบบเกม (game thinking) ที่จะสร้างให้องค์ประกอบทั้งหมดทำงานสอดคล้องกัน แล้วสามารถตรึงผู้ใช้หรือผู้เล่นให้อยุ่หมัดไปแบบยาวๆ สนุกแบบไม่ฉาบฉวย ไม่ใช่แค่เล่นแปปเดียวแล้วเลิก แต่จะออกแบบยังไงให้ “ติด” จนถึงขั้นที่เปลี่ยนพฤติกรรมเค้าให้กลับมาเล่นใหม่ได้เรื่อยๆ ดังนั้นไม่ใช่แค่มีแต้ม แข่งกันแล้วจบ พูดง่ายๆคือจะทำยังไงให้ระบบที่ออกแบบมานั้นไม่ “กลวง” นั่นเอง


Gamification แม้จะเป็นคำที่ค่อนข้างใหม่ในประเทศไทย แต่ในต่างประเทศนั้นได้เริ่มใช้คำนี้กันมาเกือบ 10 ปีแล้ว ผมมองว่าประเทศไทยยังมีที่ว่างให้ศาสตร์นี้โตได้อีก และมั่นใจว่ามันจะสามารถสร้างประโยชน์ให้คนไทยได้อีกมาก ถ้าคนไทยมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้มากขึ้น และเราหยิบมันมาใช้อย่างถูกต้อง เราอาจจะสามารถแก้ปัญหาใหญ่ๆของชาติได้อีกไม่น้อย

ใครจะไปรู้ในอนาคตเราอาจจะเห็นการเรียนการสอนในห้องเรียนที่เหมือนเกมไปหมด เด็กทุกคนติดการเรียนรู้งอมแงม เหมือนติดเกม ก็เป็นได้

คำถามสำคัญคือ แล้วเราจะเริ่มออกแบบ หรือเราจะ gamify ได้ยังไงบ้าง?
ไว้โอกาสหน้า ผมจะมาเล่าให้ฟังต่อนะครับ!


อ่านบทความอื่นๆ เพิ่มเติมเกี่ยวกับ Gamification
Gamification for Corporate Training (การใช้เกมในการเทรนนิ่งองค์กร) คลิกที่นี่


References

(1) “Gamification” Course — Prof. Kevin Werbach , University of Pennsylvania
(2) Sebastian Deterding, Dan Dixon, Rilla Khaled, and Lennart Nacke. 2011. From game design elements to gamefulness: defining “gamification”. In Proceedings of the 15th International Academic MindTrek Conference: Envisioning Future Media Environments (MindTrek ’11). ACM, New York, NY, USA, 9–15. DOI=10.1145/2181037.2181040

Author

Maytwin Pitipornvivat

Gamification & Learning Designer
Future Skill
3 วิธีรักษา Talent ให้อยู่กับองค์กรได้ในระยะยาว รับมือกับกระแส The Great Resignation

3 วิธีรักษา Talent ให้อยู่กับองค์กรได้ในระยะยาว รับมือกับกระแส The Great Resignation

Highlight กระแส The Great Resignation หรือการลาออกครั้งใหญ่ของพนักงาน Gen Z นั้นเกิดขึ้นเพื่อทวงคืนเวลาชีวิตที่หายไป ผู้คนสนใจในการสร้างสมดุลระหว่างการทำงานและการใช้เวลาว่างเพื่อเติมเต็มความสุขให้ตนเองอย่างเพียงพอองค์กรที่ต้องการรักษา talent ให้อยู่กับองค์กรได้นาน...

Future Skill
เบื้องหลังการค้นหา “เด็กมีของ” ในรูปแบบ Virtual Hackathon Event 24-hr Non-stop

เบื้องหลังการค้นหา “เด็กมีของ” ในรูปแบบ Virtual Hackathon Event 24-hr Non-stop

Highlight ความเก่งแค่ด้านใดด้านหนึ่ง ไม่ใช่คำตอบของทุกอย่าง และ “ทักษะแห่งอนาคต” เป็นทักษะที่ทุกคนต้องมีเพื่อรับมือกับสิ่งที่คาดไม่ถึงการวัดผลทักษะออนไลน์สามารถทำได้จริง ถ้ารู้กระบวนการที่ถูกต้อง แล้วทำให้เราเห็น Insight ความสามารถของ Candidate“Digital Literacy”...

Future Skill
Critical Thinking Skill — ทักษะแห่งปี ที่คนในองค์กรยุคใหม่ไม่มีไม่ได้

Critical Thinking Skill — ทักษะแห่งปี ที่คนในองค์กรยุคใหม่ไม่มีไม่ได้

Highlights: Critical Thinking Skill กลายเป็น ‘ทักษะที่จำเป็น’ ของทุกคนในปีที่ผ่านมา เพราะโลกแห่งข้อมูลต้องการทักษะทั้งในด้านการคิดวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมาก การแก้ปัญหาที่ซับซ้อน จนไปถึงการตัดสินใจให้เกิดผลลัพธ์ที่ดีที่สุด ดังนั้นจึงไม่แปลกใจที่องค์กรต่าง ๆ...

Future Skill
5 เคล็ดลับ ในการสร้าง Creative Confidence ในตนเอง

5 เคล็ดลับ ในการสร้าง Creative Confidence ในตนเอง

Highlights: คนที่มี CREATIVE CONFIDENCE นอกจากจะต้องมีความคิดสร้างสรรค์หรือมีไอเดียแปลกใหม่แล้ว เขายังกล้าที่จะนำเสนอและสร้างความแตกต่างให้เกิดขึ้นจริงอีกด้วยการรู้จักตัวตนของตัวเอง ความรู้ ความสามารถ และความชอบ หรือ Passion...

Future Skill
21st-Century Skill : ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21

21st-Century Skill : ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21

เมื่อทักษะในโลกเก่า ไม่เก๋าพออีกต่อไป! Highlights: การก้าวผ่านจาก โลกปฏิวัติอุตสาหกรรมยุคเก่า ไปสู่ โลกดิจิตอล ทำให้ความต้องการของตลาดแรงงานเปลี่ยนไป ทักษะต่างๆที่เป็นการทำซ้ำๆ (routine-work) ไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะคอมพิวเตอร์สามารถทำแทนได้...

Future Skill
ทักษะอนาคต : มาดูเทรนด์การเรียนรู้ปี 2020 จาก Udemy กัน (ตอนที่ 1)

ทักษะอนาคต : มาดูเทรนด์การเรียนรู้ปี 2020 จาก Udemy กัน (ตอนที่ 1)

คำถามน่าสนใจก่อนอ่านบทความนี้ 1. AI และ Robot มาแน่ เราจะอยู่กับมันอย่างไร2. Soft skill อะไรที่สำคัญต่อชีวิต แต่เรายังไม่มีบ้าง3. Technology Skill ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูล ที่อาชีพเราต้องทำเป็น มีอะไรบ้าง คนที่เรียนออนไลน์บ่อยๆ ต้องรู้จักเว็บไซต์ Udemy...

Design Thinking
The Next Design Thinking — ขั้นถัดไปคืออะไรกันแน่ (9 รูปแบบ)

The Next Design Thinking — ขั้นถัดไปคืออะไรกันแน่ (9 รูปแบบ)

กระบวนการคิดเชิงออกแบบ หรือ Design Thinking ในประเทศไทยกลายมาเป็น Buzzword ใน 1–2 ปีที่ผ่านมา มี Workshop ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดมากมาย องค์กรต่างๆ เซ็ททีมขึ้นมาสอน สร้างคอร์สออนไลน์มาถ่ายทอดความรู้นี้ในองค์กรกันเยอะมากขึ้น BASE...

Gamification
Gamification For Corporate Training — การใช้เกมในการเทรนนิ่งองค์กร

Gamification For Corporate Training — การใช้เกมในการเทรนนิ่งองค์กร

Highlights: ปัญหาของกระบวนการเทรนนิ่งในองค์กรแบบดั้งเดิม คือ ไม่สามารถสร้างความสนุกและน่าสนใจให้ผู้เรียนได้มากพอ ไม่สามารถฝึกทักษะที่ตรงจุด เพราะใช้กระบวนการในการถ่ายทอดความรู้เป็นหลัก และไม่สามารถวัดผลได้จริง‘การเล่น’ คือกระบวนการ ‘เรียนรู้’ แบบหนึ่งของสมองที่มี...

BASE Playhouse

สามย่าน มิตรทาวน์
ถนนพระราม 4 แขวงวังใหม่
เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร 10330
เปิดทุกวัน 24 ชั่วโมง

© 2021 BASE Playhouse